Het Raynaud fenomeen zorgt voor vernauwing van de bloedvaten in handen of tenen waardoor bij koude je vingers extreem wit worden en vervolgens rood en paarsblauw. Soms worden de vingers ook dik en stijf en krijg je pijn in je voeten.
Pijn in de vingers, handen, tenen en voeten, omwille van een slechte doorbloeding.
Dit fenomeen komt bijna altijd voor bij systeemsclerose en MCTD (zie aldaar); soms al lang voor de eigenlijke ziekte kan worden vastgesteld. Hierbij worden je vingers en/of tenen eerst wit en nadien soms zelfs blauw. Dit kan enkele minuten of uren duren en wordt gevolgd door hevige roodheid, meestal pijnlijk. Dit verschijnsel wordt uitgelokt door koude, het innemen van stoffen die de bloedvaten prikkelen (koffie, roken, bepaalde medicatie) en soms door zenuwachtigheid en stress.
'Koude' is relatief. Het hoeft echt niet te vriezen om last te krijgen van het Raynaud fenomeen. Temperatuursverandering is soms al voldoende.
De meeste mensen met Raynaud gaan nooit een systeemziekte of bindweefselziekte ontwikkelen. Men noemt dit dan "primair" Raynaudfenomeen. Via een goede anamnese en eventueel ook een aanvullende bloedname of soms een capillaroscopie (onder microscoop de kleine bloedvaatjes van de nagelriem bekijken) kan een arts het risico inschatten om een bindweefselziekte te ontwikkelen).
Je hebt invloed op het verminderen van Raynaud-klachten door bijvoorbeeld te stoppen met roken en temperatuurschommelingen te beperken. In ernstige gevallen worden vaatverwijdende medicijnen vaak voorgeschreven.
Tips wat je zelf kan doen tegen de klachten
- Stop met roken.
- Voorkom grote temperatuurschommelingen en kou.
- Gebruik ovenwanten om iets uit de diepvries te pakken.
- Gebruik handschoenen om te voorkomen dat je handen te veel afkoelen.
- Houd je hele lichaam warm door extra laagjes kleding te dragen.
- Probeer voldoende te bewegen, dit bevordert de doorbloeding.
- Bespreek met je arts of je medicijnen gebruikt die een fenomeen van Raynaud verergeren.
- Sommige mensen hebben baat bij zilverdraad handschoenen. Deze worden soms (gedeeltelijk) door je zorgverzekering vergoed. Bespreek het eens met je arts.
Medicijnen
Bij ernstige vormen van het fenomeen van Raynaud krijg je vaak vaatverwijdende medicijnen:
- Nifedipine is een voorbeeld van een veelgebruikt vaatverwijdend medicijn.
- Andere vaatverwijders zoals amlodipine, losartan of sildenafil zijn ook een mogelijkheid.
- Bloedverdunnende medicijnen kunnen helpen
- Iloprost: heb je ernstige klachten waarbij zweertjes aan je vingertop hebt, dan is iloprost een mogelijkheid. Dit is een medicijn dat je in het ziekenhuis met een infuus krijgt. Het werkt vaatverwijdend. Dit bevordert de bloeddoorstroming waardoor wondjes (bijvoorbeeld aan de vingers) sneller genezen.
- Bosentan is beschikbaar om de hoeveelheid nieuwe zweertjes te helpen verminderen bij patiënten met systemische sclerose en terugkerende vingertopzweertjes.
